In 2015 vertrok de toenmalige aartsbisschop van Mosul (Irak) naar Australië nadat zijn hele kudde in ballingschap was gegaan na de opkomst van de Islamitische Staat. Tien jaar later keert hij terug naar Irak, nu als de nieuwgekozen patriarch van de Chaldeeuwse Kerk.
Op 29 mei zal Zijne Zaligheid Amel Shamon Nona officieel worden geïnstalleerd in de Sint-Jozefkathedraal in Bagdad. Voordat hij terugkeerde naar Irak om de Chaldeeuwse katholieke Kerk te leiden, sprak de nieuwgekozen patriarch met Kerk in Nood (ACN/Aid to the Church in Need) over zijn reis van de frontlinie van de vervolging in Mosul naar de uitdagingen van de wereldwijde diaspora.
U was bisschop van Mosul tijdens een van de pijnlijkste periodes in de recente geschiedenis, de bezetting door de Islamitische Staat, en maakte de uittocht van uw volk en het geweld mee dat zovelen dwong hun huizen te verlaten. Hoe heeft die ervaring van lijden uw visie als Chaldeeuwse patriarch gevormd?
Het was een zeer moeilijke, maar ook bepalende tijd. Bisschop zijn in een stad die constant in gevaar verkeerde, waar elke week of maand iemand om het leven kwam, heeft een diepe indruk op me achtergelaten. Maar het leerde me ook dat het geloof van ons volk hun ware anker is. Ondanks alles hielden ze hun hoop levend. Lijden omwille van het geloof verdiept je kijk op het leven. Dat is de grootste bijdrage van ons volk: ze hebben enorm geleden, maar ze hebben dit diepe, onwankelbare geloof dat hun leven vol moet zijn van geloof en christelijke principes. Dat is de hoop die ik meeneem naar deze nieuwe missie.
Aartsbisschop Amel Shamon Nona © ACN
Aartsbisschop Nona van Mosul in Australië, Red Wednesday 2018 © Giovanni Portelli – ACN – Catholic Archdiocese of Sydney
U heeft de afgelopen tien jaar in Australië doorgebracht, waar u de Chaldeeuwse diaspora leidde. Hoe wilt u de kloof overbruggen tussen de Kerk in Irak en degenen die hun thuisland hebben moeten verlaten?
Dat is de grote uitdaging van onze tijd. Het oorspronkelijke thuisland van onze Kerk ligt in het Midden-Oosten, met name in Irak, maar tegenwoordig woont het grootste deel van ons volk in de diaspora. Omdat ik beide realiteiten heb meegemaakt – de ellende van Mosul en het leven van een herder in Australië – weet ik dat het niet makkelijk is, maar ook niet onmogelijk. Mijn missie is om een brug te slaan, met name voor de nieuwe generaties die in het buitenland geboren zijn en op zoek zijn naar hun wortels, hun identiteit en hun geloof.
U hebt als motto gekozen: “Wees niet bang, geloof gewoon”. Waarom juist deze woorden in zo’n turbulente tijd?
Ik geloof dat de grootste uitdaging in de wereld van vandaag angst is – angst voor de toekomst, angst om onze manier van leven te verliezen en angst voor de mensen om ons heen. Mijn motto is ontleend aan Marcus 5, waar Jezus de dochter van Jaïrus geneest. Hij zegt niet alleen: ‘Wees niet bang’, Hij voegt eraan toe: ‘Geloof gewoon’. Dat is een belangrijke nuance. We kunnen redenen hebben om bang te zijn, maar als we ons geloof beleven zoals de Heer dat wil, kunnen we met die angsten leven en toch vol geloof blijven. Dat is mijn overtuiging voor ons volk: we gaan vooruit, niet omdat het gevaar geweken is, maar omdat ons geloof sterker is.
Aartsbisschop Amel Shamon Nona van Mosul met patriarch Louis Raphael I. Sako en vluchtelingen in Tilkef, Irak, 2014 © ACN
De Chaldeeuwse katholieke aartsbisschop Nona bezoekt een zieke vrouw, 2015 © ACN
De afgelopen jaren is het Midden-Oosten het toneel geweest van terugkerende oorlogen. Welke boodschap zou u als nieuwe leider van de Chaldeeuwse Kerk aan de internationale gemeenschap willen overbrengen met betrekking tot de toekomst van uw regio?
Het verlangen van ons allen is een Midden-Oosten in vrede. We kunnen niet accepteren dat er elk jaar een nieuwe oorlog uitbreekt in dit of dat land. De mensen in het Midden-Oosten, net als overal elders, willen in rust leven. Wat we van de internationale gemeenschap vragen is simpelweg respect: respect voor onze volkeren en voor onze soevereiniteit, zodat we kunnen leven zonder de constante dreiging van oorlog. We willen onze jongeren aankijken en tegen hen zeggen: ‘Jullie hebben een toekomst’, maar daarvoor moet de wereld stoppen met het veranderen van ons land in een constant slagveld.
Nu u zich voorbereidt op uw installatie in Bagdad, wat is uw boodschap aan de jongeren die verscheurd zijn tussen in Irak blijven of elders een toekomst zoeken?
Het land waar we al duizenden jaren wonen, is essentieel voor ons geloof. Ik respecteer de persoonlijke keuze van iedereen die wil wonen waar hij of zij zich thuis voelt, maar ik zeg tegen hen: waar je ook bent, je hebt een missie. Als je in het Midden-Oosten bent, is jouw manier om die missie te volbrengen anders dan die van iemand in de diaspora, maar het doel is hetzelfde. Beoefen je geloof, verkondig het door je daden en leef zoals de Heer wil. Dat is de basis van ons leven, ongeacht onze geografische locatie.
Ontmoeting met de Chaldeeuwse katholieke aartsbisschop Nona, 2015 © ACN
Aartsbisschop Nona in een gebombardeerde kerk in Mosul, Irak, 2011 © ACN
Hoe kunnen organisaties zoals Kerk in Nood, die de Kerk in haar donkerste uren hebben bijgestaan, u in dit nieuwe hoofdstuk ondersteunen?
Ik wil Kerk in Nood vanuit het diepste van mijn hart bedanken. Toen ik tussen 2010 en 2014 in Mosul was, te midden van de meest pijnlijke situaties, bereikte Kerk in Nood ons toen anderen dat niet konden. Jullie hebben ons geholpen onze gemeenschap in leven te houden. Voor deze nieuwe missie reken ik op uw steun, met name voor onderwijs en vorming. Een goed opgeleide generatie die haar geloof begrijpt, vormt de beste basis voor ons volk om te blijven bestaan en te bloeien. Kerk in Nood heeft in het verleden uitstekend werk verricht en ik geloof dat we dit essentiële werk samen zullen voortzetten om ervoor te zorgen dat ons volk een toekomst heeft en bovenal hoop.
Kerk in Nood uit grote bezorgdheid over de verslechterende veiligheidssituatie in Tyrus (Libanon) en verwijst naar de dringende oproep van de Melkitische Grieks-katholieke aartsbisschop Mgr. Georges Iskandar. De organisatie betuigt solidariteit met de bevolking en roept op tot bescherming van burgers, religieuze plaatsen en het christelijk erfgoed, evenals inzet voor vrede en stabiliteit.
Paus Leo XIV en Afrikaanse bisschoppen hebben de moord op bisschop Osório Citora Afonso uit Mozambique scherp veroordeeld en roepen op tot een grondig onderzoek. De kerkelijke leiders benadrukken dat het geweld een aanval is op vrede, menselijke waardigheid en godsdienstvrijheid. Kerk in Nood herdenkt de bisschop als een gewaardeerde partner en betreurt het grote verlies voor de Kerk.
Het aantal aanvallen op kerken en christenen in Europa en Amerika blijft stijgen, met honderden gevallen van vandalisme, brandstichting en geweld per jaar. Ook België wordt genoemd. Volgens mensenrechtenspecialist José Luis Bazán ontbreekt het christenen vaak aan juridische en politieke bescherming tegen antichristelijke haat. Bazán stelt tegelijk dat christenen zelf veel incidenten niet aangeven.
