Rusland: Internationale Dag van het Ongeboren Kind

Peter Humeniuk,
de Ruslandexpert

22/03/2018 Leuven – In Nizjni Novgorod heeft de Orthodoxe Kerk met de hulp van de Katholieke Kerk een crisiscentrum voor vrouwen opgericht. Peter Humeniuk,  de Ruslandexpert van de pauselijke stichting “Kerk in Nood” licht naar aanleiding van de “Internationale Dag van het Ongeboren Kind“ op 25 maart nader toe hoe beide Kerken samen vrouwen en kinderen in nood helpen.

Onlangs hebt u in Nizjni Novgorod een door de Russisch-Orthodoxe Kerk opgericht crisiscentrum voor vrouwen bezocht, dat in samenwerking met de Katholieke Kerk en tevens met de steun van de pauselijke stichting “Kerk in Nood”ontstaan is. Welke waren uw indrukken?

Peter Humeniuk: Ik was diep ontroerd. Ik heb al talrijke reizen ondernomen en ontelbare projecten gezien, maar dit was werkelijk een schokkende ervaring. Daar worden levens gered! Enerzijds het leven van ongeboren kinderen die anders waarschijnlijk zouden zijn geaborteerd, maar anderzijds ook het leven van zeer radeloze en hopeloze vrouwen die met een uitzichtloze situatie worden geconfronteerd.

Welk individueel lot heeft u in het bijzonder getroffen?

Peter Humeniuk: Er was bijvoorbeeld een jonge moeder die uit het Verre Oosten was gekomen. Ze behoorde tot een van de etnische minderheden die nog sjamanistische natuurgodsdiensten aanhangen. Als jong meisje had ze zich volgens de orthodoxe ritus laten dopen. Ze had dit volledig uit vrije wil gedaan. Toen ze een Russische man leerde kennen, liet ze alles achter omdat ze dacht dat hij met haar in het huwelijk zou treden. Maar toen ze zwanger werd, joeg hij haar het huis uit. Ze kwam letterlijk op straat te staan, zwanger en moederziel alleen. Eigenlijk zag ze geen enkel ander alternatief dan abortus te plegen. Ergens op een affiche langs de straatkant zag ze dan echter het telefoonnummer van het crisiscentrum van de Orthodoxe Kerk. Het was indrukwekkend hoe die jonge vrouw vertelde dat ze in haar noodsituatie het diepe vertrouwen voelde dat de Kerk haar niet in de steek zou laten. Ze belde naar het nummer en vond inderdaad onmiddellijk hulp.

We hebben die jonge moeder en haar baby ontmoet. Het kindje zou de volgende dag worden gedoopt. Ondertussen had de vrouw ook werk gevonden. Dit verhaal kende dus een gelukkige afloop.

Hoe worden die vrouwen concreet geholpen?

Peter Humeniuk: Het eerste contact vindt meestal telefonisch plaats, via het noodnummer. Bij deze gratis hotline melden zich bijvoorbeeld vrouwen die samen met hun kinderen voor huiselijk geweld op de vlucht zijn moeten gaan. Andere vrouwen zijn zwanger en wanhopig, nog andere werden misschien net uit de gevangenis vrijgelaten en weten niet tot wie ze zich kunnen wenden. Soms zit ook hun echtgenoot in de gevangenis.

Er zijn talloze uiteenlopende problemen en dus zijn er ook verschillende manieren om hulp te bieden. Dit gaat van psychologisch, pastoraal en juridisch advies over materiële hulp in de vorm van kinderkleertjes of levensmiddelen tot de onderbrenging in een van de twee vrouwenhuizen die nu al operationeel zijn. Op het ogenblik zijn er spijtig genoeg maar weinig plaatsen beschikbaar. Het is echter de bedoeling om, onder andere met onze hulp, nog een derde vrouwenhuis op te richten, zodat een onderkomen kan worden geboden aan in totaal zowat dertig vrouwen met hun kinderen. Vaak moeten de medewerkers van het crisiscentrum voor vrouwen er ook voor zorgen dat de vrouwen tegen gewelddadige ex-partners worden beschermd. Het is indrukwekkend om te zien dat hier ondanks de bescheiden omstandigheden en de beperkte plaats dergelijk schitterend werk wordt verricht.

Wie werkt in dit centrum?

Peter Humeniuk: Het centrum wordt geleid door een priester en elk huis beschikt over een kapel. Het is belangrijk dat de vrouwen ook pastorale begeleiding krijgen en dat ze er bewust van worden gemaakt dat de hulp die ze krijgen uit de christelijke naastenliefde voortspruit. De geest van het Evangelie moet voelbaar zijn. De huizen staan echter wel open voor iedereen die hulp nodig heeft, zonder dat de geloofsovertuiging of de godsdienst van de personen die hulp zoeken daarbij een rol speelt. Niemand moet gedoopt zijn om hier hulp te vinden.

De medewerkers van het centrum zijn psychologen, dokters en ervaren begeleidsters. Ook voor hen is het belangrijk dat ze vanuit hun geloof leven en handelen. Dit werk vereist een zeer grote mate van naastenliefde, maar ook een bijzonder professionele instelling. Er zijn soms heel moeilijke gevallen, die ook enorm veel vergen van de begeleiders. Sommige vrouwen komen zelfs uit zodanig verscheurde gezinnen dat men hen moeizaam de meest eenvoudige basishandelingen van het dagelijks leven moet bijbrengen. Sommigen weten zelfs niet eens dat men een baby een badje moet geven en dat het regelmatig voeding nodig heeft. En dan hebben we het nog niet over aandacht en liefde. Zelf hebben zij die zorg nooit ervaren en dus kunnen ze die ook niet doorgeven. Ik was onder de indruk toen ik zag met welke liefde de begeleidsters zich om die vrouwen bekommeren en hen stap voor stap leren hoe ze de rol van moeder moeten vervullen.

Waarom helpt de pauselijke stichting “Kerk in Nood” bij dit project en hoe is de Katholieke Kerk verbonden met dit project  dat door de Orthodoxe Kerk werd opgericht?

Peter Humeniuk: Onze hulporganisatie zet zich al 25 jaar lang in om de dialoog tussen de Katholieke en de Russisch-Orthodoxe Kerk te bevorderen. De historische ontmoeting tussen paus Franciscus en patriarch Kirill van Moskou in februari 2016 in Havana heeft nieuwe mogelijkheden en themagebieden voor de samenwerking aangetoond. In hun gezamenlijke verklaring hebben de beide kerkleiders benadrukt dat de bescherming van het gezin en in het bijzonder van het ongeboren leven een van de grootste uitdagingen is die beide Kerken samen willen aangaan. Dit is een thema dat beide Kerken op dit moment bijzonder nauw aan het hart ligt en dat hen met enorme bezorgdheid vervult. De problemen zijn feitelijk overal dezelfde en beide Kerken zijn het roerend eens over de manier waarop dit thema moet worden beoordeeld een aangepakt.

Hoe moeten we ons die uitwisseling van ervaringen concreet voorstellen?

Peter Humeniuk: In Nizjni Novgorod, waar dit crisiscentrum voor vrouwen is ontstaan, heeft de plaatselijke metropoliet een rondetafelbijeenkomst in het leven geroepen om daarover van gedachten te wisselen met katholieke experts. Ook in andere eparchieën neemt het aantal vergelijkbare initiatieven toe. Zo kon in het najaar van 2017 ook in Stavropol een dergelijk crisiscentrum voor vrouwen worden ingehuldigd, dat door “Kerk in Nood” werd ondersteund en dat eveneens schitterend werk verricht.

De uitwisseling van ervaringen vindt op verschillende niveaus plaats en wordt door een oecumenische werkgroep, waar ook “Kerk in Nood” deel van uitmaakt, aangemoedigd en versterkt. Verleden jaar organiseerde het departement Buitenlandse Zaken van het patriarchaat van Moskou bijvoorbeeld een internationaal seminarie waarop katholieke en orthodoxe experts zich over het thema abortuspreventie hebben gebogen.

Welke balans kunt u na uw reis opmaken?

Peter Humeniuk: Ik verheug mij erover dat de Russisch-Orthodoxe en de Katholieke Kerk alsmaar nauwer samenwerken om samen en in de geest van het Evangelie mensen in nood te helpen omdat ze in hen Christus herkennen. Ook voor onze hulporganisatie is het een stimulans en een motivatie om die weg verder te blijven bewandelen en naar nieuwe vormen van samenwerking te zoeken.

Door Eva-Maria Kolmann

Doe een gift

Schrijf me in voor de digitale nieuwsbrief

Voor een goed databeheer hebben we deze gegevens nodig. Ons privacybeleid