Katholieken in Oost-Europa: veelgevraagd wanneer de staat en de samenleving slechts weinig perspectieven bieden

30/01/2018 Leuven – Tegenwoordig besteedt de berichtgeving in de media nauwelijks nog aandacht aan de katholieke Kerk in Oost-Europa. Toch verkeert ze in een aantal landen nog altijd in een lastige en soms onderdrukkende situatie en is haar engagement vaak van doorslaggevend belang voor het samenleven. Dat kwam opnieuw tot uitdrukking op de 23ste bijeenkomst van de katholieke hulporganisaties voor Oost-Europa in de hoofdzetel van de internationale hulporganisatie Kerk in Nood nabij Frankfurt/Main. In het middelpunt van de ontmoeting stonden rapporten uit Zuidoost-Europa, Kazachstan, Rusland, Oekraïne en Tsjechië.

Net als in het verleden wordt het Oosten van Oekraïne, waar nog altijd zware gevechten worden geleverd en er elk dag opnieuw mensen sterven door de oorlog, door de grootste nood getroffen. Het is opmerkelijk vast te stellen dat dit de solidariteit tussen katholieken, protestanten en orthodoxen in de noodlijdende gebieden heeft versterkt, zoals Tetiana Stawnychy, de directrice van het hulpkantoor voor Oost-Europa van de Noord-Amerikaanse Bisschoppenconferentie, terloops opmerkte.

Tot de armste lokale katholieke Kerken in Oost-Europa behoren vooral die in Albanië en in Kosovo. Daarnaast is de toestand ook bijzonder lastig voor de katholieken in Bosnië en in Servië, waar het dagelijks leven van de gelovigen gekenmerkt is door de ervaring van een leven als minderheid. Voor de jongere leden van de geloofsgemeenschappen is vooral het aanbod van pastorale activiteiten belangrijk, onder andere ook omdat aan de gebeurtenissen uit de oorlogsperiode in de jaren negentig op de Balkan nagenoeg geen of toch zeker onvoldoende aandacht wordt geschonken om de mensen te helpen het verleden te verwerken. Naast de economische problemen zijn dit bijkomende redenen waarom elk jaar nog duizenden mensen uit deze regio’s wegtrekken.

Een lichtpuntje in een zwaar beladen sfeer

Wanneer de steun van de openbare instanties en van de staat voor het verzoeningswerk ontbreekt, zijn de initiatieven van de Kerken des te gevraagder. Soms zijn deze initiatieven de enige positieve noot in een zwaar beladen sfeer. “Daarom moeten wij het missionair engagement, dat ook de interreligieuze dialoog, de verzoening onder de volkeren en de sociaal-culturele vorming omvat, ter plaatse verder versterken, onder andere ook om te verhinderen dat de radicale islam zich verder uitbreidt“, benadrukte pater Martin Barta, de geestelijke assistent van de internationale hulporganisatie Kerk in Nood, met een verwijzing naar de voormalige Sovjetrepublieken in Centraal-Azië.

Een inkrimpingsproces gaat soms gepaard met een nieuwe kwaliteit van het kerkelijk bestaan, aldus Dr. Gerhard Albert. Aan de zaakvoerder van Renovabis werd afgelopen jaar door paus Franciscus de onderscheiding van de Orde van Sint-Gregorius de Grote verleend. Dit was tevens een eerbetoon voor het werk dat Renovabis voor de mensen in Midden-, Oost- en Zuidoost-Europa verricht.

Vooral in de Balkanstaten, waar de Katholieke Kerk een minderheid vormt, is de materiële zekerheid voor bejaarde priesters en kloosterlingen een belangrijk thema.  Oplossingen voor dit probleem werden in het kader van het initiatief “Piccolo Gregge”, dat door de bisschoppen uit deze regio werd ondernomen, besproken door vertegenwoordigers uit Bosnië en Herzegovina, Kosovo, Servië, Macedonië, Montenegro en Albanië. Het is de bedoeling van dit initiatief om priesters en kloosterlingen een minimale ziekte- en pensioenverzekering te kunnen waarborgen.

Naast de eerder vermelde hulporganisaties werd de gedachtewisseling ook bijgewoond door vertegenwoordigers van de Bisschoppenconferenties van Italië, Polen en de Verenigde Staten en van de stichting Porticus. Alle deelnemers hoopten dat een eventueel pausbezoek aan de Balkan bijkomende impulsen zou verlenen aan de Kerken in Oost-Europa.

Door Karla Sponar

Doe een gift

Schrijf me in voor de digitale nieuwsbrief

Voor een goed databeheer hebben we deze gegevens nodig. Ons privacybeleid