Jeruzalem: De omstandigheden van de sluiting van de Heilige Grafkerk

01/03/2018 Leuven – De Heilig Grafkerk of Verrijzeniskerk in Jeruzalem heeft gisteren (woensdag) opnieuw de deuren geopend. Afgelopen zondag hadden de katholieke, Grieks-orthodoxe en Armeense kerkleiders samen besloten om het heiligdom voor onbepaalde tijd te sluiten. Daarmee wilden ze protesteren tegen twee omstreden maatregelen die door Israël werden genomen. Over de omstandigheden van deze controverse had Maria Lozano, van de internationale hulporganisatie Kerk in Nood een gesprek met Andrea Krogmann, een correspondente van het katholieke persagentschap Kipa, die al sinds jaren verslag uitbrengt over de situatie in het Heilig Land.

Wat denkt u over de beslissing om de Heilig Grafkerk te sluiten? Is het vroeger ooit gebeurd dat de kerk uit politieke overwegingen werd gesloten?

Het is niet de eerste keer dat een dergelijke sluiting plaatsvindt. Het is minstens al één keer voorgekomen dat de kerk om politieke redenen werd gesloten, namelijk in verband met de Intifada als teken van solidariteit met de moslims – dat is althans wat een aantal vertegenwoordigers van de kerk en de islamitische sleutelbewaarders van de Heilig Grafkerk zeggen. Het is echter een maatregel die slechts heel zelden wordt genomen en tegelijk ook een vrij drastische beslissing.

Het protest van de kerkleiders was gericht tegen een “systematische campagne“ die wordt gevoerd tegen de christelijke gemeenschappen in het Heilig Land, evenals tegen een “schaamteloze schending van het bestaande status quo”. Hoe moet dat worden begrepen? Wat is de precieze achtergrond van de beslissing?

Na het status quo, dat uit het Ottomaanse tijdperk stamt, zijn Kerken vrijgesteld van belastingen. Israël probeert nu al een hele tijd om daar verandering in te brengen. De achtergrond hiervoor wordt gevormd door de vraag waarom ook de economische activiteiten van de Kerken moeten worden vrijgesteld van de verplichting om belastingen te betalen. Het gaat hierbij dus niet om gebedsplaatsen of kerken, maar om door de Kerk geleide ondernemingen, bijvoorbeeld gastenverblijven en scholen,  waarvoor Israël de belastingplicht wil invoeren.  De Kerken verzetten zich tegen die wijziging en halen daarbij het eeuwenoude status quo aan. Vooral de Katholieke Kerk verwijst naar de al tientallen jaren durende onderhandelingen tussen Israël en het Vaticaan die onder andere bedoeld zijn om die kwesties te verduidelijken.

Waarom wordt de hele situatie nu plots op de spits gedreven?

De stad Jeruzalem heeft onlangs besloten concrete stappen te ondernemen om belastingen te innen van de Kerken. Zo werden onder andere rekeningen van Kerken geblokkeerd.

Dat is een van de achtergronden voor het protest van de Kerken, de andere achtergrond is een wetsontwerp dat op dit ogenblik in het Parlement wordt besproken. Waarover gaat dat concreet?

Het is de bedoeling van dit wetsontwerp om Israël de mogelijkheid te bieden grond te onteigenen die door Kerken aan private investeerders werd verkocht. Dit zou ook met terugwerkende kracht kunnen gebeuren. De achtergrond hiervan is dat in bepaalde stadswijken van Jeruzalem zeer vele woningen werden gebouwd op grond die door de Kerk – meer in het bijzonder door de Grieks-Orthodoxe Kerk – was gepacht. De mensen die op die grond wonen, bevinden zich door de verkopen nu in een bijzonder onzekere situatie. Volgens de indieners van het wetsontwerp dat nu ter tafel ligt, is het de bedoeling om die mensen te beschermen. De Kerk beschouwt dit echter als een daad van discriminatie. Wanneer grond die door de Kerk werd verkocht in een later stadium kan worden onteigend, dan zal uiteraard niemand nog grond van de Kerk willen kopen, omdat het risico veel te groot is.

Hoe zal dit verder evolueren? Volgens de laatste berichten zou er een toenadering zijn tussen de twee partijen…

In een interview met de Franse krant “Le Figaro“ had de franciscaanse custos Francesco Patton gezegd dat de Kerken op een signaal van de autoriteiten wachtten. Gisteren kwam de Israëlische minister-president Netanyahu met Nir Barkat, de burgemeester van Jeruzalem, overeen om een werkgroep op te richten die van Israëlische kant een compromis zou uitwerken waarover dan met de Kerken zou worden onderhandeld. Een deel van die beslissingen van Netanyahu en Nir Barkat houdt in erin dat de stad in eerste instantie afziet van de inning van belastingen, de maatregelen met andere woorden dus opschort en voorts dat ook wetsontwerpen in verband met bezittingen van de Kerk voorlopig niet verder worden behandeld. Daarop hebben de Kerken gereageerd en deze morgen opende de Heilig Grafkerk opnieuw haar deuren. Dat is de stand van zaken op dit ogenblik.

De Goede Week en Pasen komen snel dichterbij. Hoe is de algemene sfeer onder de bedevaarders en de bezoekers van de Heilige plaatsen?

Los van de sluiting van de Heilig Grafkerk en van het conflict en de confrontaties zijn talrijke groepen bedevaarders onderweg. De statistieken van het afgelopen jaar en ook van de eerste maanden van dit jaar tonen aan dat het aantal bezoekers in het land toeneemt. De situatie is vrij rustig. Er komen hier onophoudelijk en in groten getale groepen bedevaarders aan. De hotels en pensions zijn goed bezet. Er zijn enkele opmerkelijke uitzonderingen, zoals de “Notre Dame”, een zeer prestigieus hotel voor bedevaarders in het centrum van de oude stad, dat niet volgeboekt is voor de Goede Week. Over het algemeen heerst er een ontspannen sfeer en in de stad is het heel druk.

Door Maria Lozano

Doe een gift

Schrijf me in voor de digitale nieuwsbrief

Voor een goed databeheer hebben we deze gegevens nodig. Ons privacybeleid